Katedra: Nawigacji

Opis planetarium: Planetarium im. A. Ledóchowskiego stanowiące odrębną budowlę w kompleksie budynków Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej w Gdyni, wznoszoną w latach 1971-1978, zostało oddane do użytku w 1979 roku po zainstalowaniu urządzeń symulacyjnych. Pomysł utworzenia laboratorium astronawigacji powstał w latach 60. ubiegłego stulecia. Aparaturę ZKP-1 (produkcji Carl Zeiss Jena) zakupiła w 1969 Wyższa Szkoła Morska. Inicjatorami byli: kpt.ż.w. Mirosław Jurdziński – wykładowca astronawigacji oraz dr Andrzej Lisicki i kpt.ż.w. Bohdan Borowski – kierownicy Zespołu Nautyki Wydziału Nawigacyjnego.
Wobec braku właściwego pomieszczenia, w 1971 Zespół Nautyki zdecydował o prowizorycznej instalacji aparatury w auli budynku przy al. Zjednoczenia (obecnie Al. Jana Pawła II). Płócienną kopułę o średnicy 6 m (imitacja nieba) na metalowym stelażu, podłączenia elektryczne oraz drewnianą osłonę aparatury wykonali w czynie społecznym pracownicy Wydziału Nawigacyjnego. Jednocześnie powołano w ramach Zespołu Nautyki pracownię symulacji sfery niebieskiej – Planetarium, której kierownikiem został dr A. Lisicki. Działający ciągle Społeczny Komitet Budowy Planetarium w składzie: doc. kpt.ż.w. B. Borowski, inż. J. Banaszak, doc. dr A. Lisicki, doc. dr W. Adamkiewicz, F. Wierzbicki, inż. A. Stępińska, doc. dr kpt.ż.w. D. Duda, doc. inż. B. Bendyk, prowadził prace przygotowawcze do budowy odrębnego budynku – planetarium. Planetarium, któremu nadano imię Antoniego Ledóchowskiego oddano do użytku 14 października 1979 roku. Planetarium wybudowano głównie z myślą o utworzeniu laboratorium astronawigacji dla studentów ówczesnej Wyższej Szkoły Morskiej. Przewidziano również możliwości prowadzenia działalności popularyzatorskiej dla mieszkańców Trójmiasta, grup wycieczkowych i turystów oraz prowadzenie lekcji astronomii dla uczniów trójmiejskich szkół. Jest to oddzielna bryła architektoniczna w miejscu dawnego warsztatu Akademickiego Klubu Morskiego, przylegająca do budynku Wydziału Nawigacji od strony basenu Żeglarskiego. W skład Planetarium wchodzą: na parterze: hol – poczekalnia z szatnią, 2 toalety i wentylatornia (pod kopułą) i na piętrze: wykonana z żelbetu kopuła o średnicy 8 m z miejscami siedzącymi dla 30 osób wyposażona w 2 wyjścia oraz sala ćwiczeniowa dla 30 osób i pokój dla pracowników obsługi. Na obrzeżu kopuły naniesiono panoramę Zatoki Gdańskiej (widok jaki można obserwować ze statku na środku Zatoki). Pozwala to na powiązanie symulacji obrazu nieba w Planetarium z rzeczywistością. Wystrój holu stanowi gablota z replikami dawnych instrumentów nawigacyjnych i wmurowana tablica pamiątkowa poświęcona patronowi Planetarium Antoniemu Ledóchowskiemu. W skład urządzeń wchodzi: 36 rzutników nieba w kuli projektora głównego (obrazy 4850 gwiazd od 0 do 5 wielkości gwiazdowej – czyli wszystkie widoczne okiem nieuzbrojonym), 6 rzutników kół wielkich (lub ich części): południk lokalny, równik niebieski, ekliptyka, horyzont, koło godzinne, koło wierzchołkowe, rzutnik skali kątów godzinnych i północnego bieguna nieba, rzutnik Drogi Mlecznej, rzutnik SSZ (sztucznego satelity Ziemi, z ruchem prostym i wstecznym), rzutnik przezroczy – rysunki 38 gwiazdozbiorów, rzutniki: Słońca i przeciwsłońca, Księżyca (z możliwością pokazania fazy), 5 planet (Merkury, Wenus, Mars, Jowisz i Saturn), punktu Barana (Aries -Y).
Wykorzystywanie planetarium
Planetarium wykorzystywane jest jako laboratorium na ćwiczeniach i wykładach z astronawigacji dla studentów dziennych i niestacjonarnych, na kursach oficerów wachtowych ( III i st. Oficerów ) oraz na zajęciach studium policealnego SDK. Najczęściej są to dla danego semestru (roku lub kursu) – grupy wykładowej 2 – 3 seanse po jednej godzinie i kilka krótkich 10 – 15 minutowych prezentacji konkretnego zagadnienia dla grup laboratoryjnych. Do grudnia 2006 roku wykonano ponad 400 takich seansów dla 116 grup i około 2500 krótkich pokazów siłami 5 nauczycieli WN.
Na polecenie JM Rektora i innych Władz Uczelni wykonano ponad 500 prelekcji – pokazów dla gości WSM i AM. Odbywały się też sporadycznie bezpłatne pokazy – lekcje astronomii dla klas VII i VIII szkół podstawowych oraz II i IV szkół średnich, a ostatnio dla II klas gimnazjów i liceów. Działalność tę traktowano jako promocję WSM i AM wśród przyszłych kandydatów na studia. Corocznie wykonywane są również pokazy w ramach Dni Otwartych AM oraz dla Festiwalu Nauki. W tych ostatnich uczestniczą również czynnie studenci WN.
W latach 1979 – 1997 były trzy okresy działalności komercyjnej – płatnej indywidualnie lub grupowo. W pierwszym, od października 1979 do marca 1980 wykonano 17 prelekcji dla 326 osób siłami trzech nauczycieli, a uzyskane 3300 złotych przekazano na budowę „Daru Młodzieży”. W drugim, od lipca 1983 do czerwca 1984 (8 prelegentów – najwięcej pokazów wykonali: mgr M. Szczepański i dr A. Lisicki) wykonano 164 pokazy dla 4385 osób. W trzecim, od listopada 1984 do listopada 1985 (3 prelegentów) wykonano 59 prelekcji dla 594 osób. Ogółem Planetarium odwiedziło ponad 30 tysięcy osób.
Planetarium proponuje interesujące seanse dla miłośników astronomii, popularnonaukowe poszerzające wiedzę na temat otaczającej nas przestrzeni kosmicznej dla uczestników w każdym wieku oraz dla młodzieży szkolnej, ułatwiające naukę fizyki i astronomii w zakresie objętym programami nauczania tych przedmiotów w szkołach.
Uroczyste otwarcie Planetarium, współfinansowanego przez Akademię Morską i Urząd Miasta Gdyni. Na zdjęciu rektor prof. dr hab. Józef Lisowski i prezydent Gdyni dr Wojciech Szczurek. Wyposażenie planetarium Centralną częścią planetarium jest sala projekcyjna z wygodnymi miejscami siedzącymi dla 30 osób, urządzona pod kopułą o średnicy 8 m. Na obrzeżach kopuły naniesiono modele sylwetek charakterystycznych budowli Trójmiasta i szczegółów topograficznych linii brzegowej odzwierciedlających rzeczywisty obraz okolicy widoczny dla obserwatora ze środka Zatoki Gdańskiej. Podstawowe wyposażenie planetarium stanowi urządzenie ZKP-1 (Zeiss Kleine Planetarium), wyprodukowane przez zakłady Zeiss w Jenie (Niemcy). Dzięki zamontowanym licznym rzutnikom i wykorzystaniu wielu przeźroczy urządzenie umożliwia projekcję m. in.:

  • 4.850 gwiazd od 1 do 5 wielkości gwiazdowej,
  • 6 kół wielkich: południk lokalny (miejscowy), równik niebieski, ekliptyka, horyzont, koło godzinowe, koło wierzchołkowe,
  • Drogi Mlecznej,
  • ruchu satelity po dowolnej orbicie,
  • 38 konturów gwiazdozbiorów,
  • Słońca, przeciwsłońca, Księżyca oraz 5 planet naszego Układu Słonecznego.

Urządzenie ma możliwość ruchu dobowego prostego i wstecznego oraz zmiany szerokości geograficznej obserwatora w zakresie od równika do bieguna północnego. Właściwość ta pozwala na wyjaśnienie i demonstrację zjawisk dnia i nocy polarnej oraz różnic w trwaniu świtu i zmierzchu dla różnych szerokości geograficznych. Ponadto jest możliwa analiza amplitudy wschodów i zachodów Słońca, przechodzenia ciał niebieskich przez południk lokalny oraz identyfikacja wizualna gwiazd.
W niedalekiej przyszłości uzupełnieniem wyposażenia planetarium będą komputery ze specjalistycznym oprogramowaniem symulacyjnym licznych zjawisk astronomicznych, projektory multimedialne i urządzenia nagłośniające, urządzenia projekcyjne, filmy dokumentalne i popularnonaukowe. Do Państwa dyspozycji jest również dobrze wyposażona sala wykładowa dla ok. 30 słuchaczy, szatnia i zaplecze sanitarne.
Planetarium jest doskonale przygotowane do prowadzenia lekcji z wybranych zagadnień z fizyki i astronomii przewidzianych w programach nauczania tych przedmiotów w szkołach ponadpodstawowych. Możliwe są m.in.: prezentacje:

  • rzeczywistego obrazu nieba w dowolnym czasie z dowolnego miejsca położonego na półkuli północnej,
  • zjawisk astronomicznych związanych z dobowym ruchem obrotowym Ziemi,
  • zjawisk charakterystycznych dla astronomicznych pór roku,
  • zjawisk związanych z ruchem planet i Księżyca,
  • ruchu sztucznego satelity Ziemi po dowolnej orbicie,
  • podstawowych linii i płaszczyzn do wyznaczania współrzędnych na sferze niebieskiej, obliczeń astronomicznych i astronawigacyjnych,
  • prezentacji poszczególnych gwiazdozbiorów i Drogi Mlecznej.

Prezentacje mogą być uzupełniane popularno-naukowymi prelekcjami na temat aktualnych zjawisk astronomicznych (zaćmienie Słońca, Księżyca, planet, pojawiania się komet, rojów meteorów i innych ciał niebieskich), historii astronomii i najnowszych odkryć naukowych w tej dziedzinie nauki, projekcjami filmów popularno-naukowych i dokumentalnych, animacjami komputerowymi lotów statków i sond kosmicznych, możliwościami wykorzystania i zagospodarowania przestrzeni kosmicznej oraz wykorzystania astronomii w nawigacji morskiej. Wszystkie prezentacje są prowadzone przez nauczycieli akademickich z dyplomami oficerów Polskiej Marynarki Handlowej. Projekcje filmowe oraz animacje komputerowe możemy Państwu prezentować dzięki współpracy naszego planetarium z Polskim Towarzystwem Miłośników Astronomii i z podobnymi planetariami w Polsce, w szczególności z planetarium w Toruniu i Chorzowie.
Nasze planetarium jest położone w centrum Gdyni, w uroczej scenerii portu żeglarskiego (Gdyńska Marina) z przepięknym widokiem na Zatokę Gdańską, nieopodal nabrzeża przy którym cumują opromienione sławą największe polskie żaglowce: statek muzeum „DAR POMORZA” i „DAR MŁODZIEŻY” – statek szkolny Akademii Morskiej.
Cumuje tutaj także muzealny okręt wojenny „Błyskawica” i zawijają największe statki wycieczkowe świata, których w sezonie gościmy ponad 120. W Gdyni, najmłodszym i najnowocześniejszym dużym mieście w Polsce, nasze planetarium jest jedną z większych atrakcji turystycznych.
planetarium3 planetarium2 planetarium1 planetarium